Żyjąc w Polsce, niestety codziennie spotykamy się z problemem bezdomności zwierząt, która — jak wynika z raportów Najwyższej Izby Kontroli z 2016 i 2018 roku — rośnie w zastraszającym tempie. Zanim przejdziemy do tego, co możesz zrobić, warto zrozumieć, czym w świetle prawa jest zwierzę bezdomne.
Co mówi ustawa o ochronie zwierząt?
Ustawa jest w tej kwestii zaskakująco precyzyjna:
Art. 1. ust. 1: Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę.
Już na wstępie ustawodawca nakłada na nas konkretne zobowiązania wobec każdego zwierzęcia. Dalej ustawa definiuje kluczowe pojęcia (Art. 4):
Humanitarne traktowanie — traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę
Właściwe warunki bytowania — zapewnienie możliwości egzystencji zgodnie z potrzebami gatunku, rasy, płci i wieku
Zwierzęta bezdomne — zwierzęta domowe lub gospodarskie, które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone, a nie ma możliwości ustalenia ich właściciela
Zwierzęta wolno żyjące (dzikie) — zwierzęta nieudomowione, żyjące w warunkach niezależnych od człowieka
Z Art. 5 wynika wprost: każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania — mamy więc obowiązek zapewnić mu bezpieczeństwo, schronienie i opiekę.
Kot domowy = zwierzę bezdomne
To ważna i często pomijana kwestia. Kot domowy jako gatunek udomowiony, przyrodniczo niewystępujący w Polsce, nawet urodzony na dworze jest zwierzęciem bezdomnym — nie dzikim. Tak samo jak pies bez opiekuna napotkany na ulicy. Obaj wymagają naszej reakcji.
Co zrobić, gdy znajdziesz bezdomne zwierzę?
Na początek oceń sytuację:
Czy zwierzę jest w bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia?
Czy stanowi zagrożenie dla innych zwierząt lub ludzi? (kot domowy jako gatunek obcy zawsze stanowi zagrożenie dla dzikiej fauny)
Każde zwierzę błąkające się po ulicy może być chore lub ranne — to wystarczające uzasadnienie do wezwania służb
Kogo wezwać?
Zadzwoń na Straż Miejską lub Gminną albo na Policję. Pamiętaj:
Funkcjonariusz odmawiający reakcji może popełniać wykroczenie lub przestępstwo z zaniechania obowiązków
Zawsze proś o odmowę na piśmie oraz podanie imienia, nazwiska, numeru odznaki i nazwiska przełożonego
Masz prawo nagrywać rozmowę audio-video — Policja i Straż Miejska nie są chronione RODO w tym zakresie
Jeśli masz problem z wyegzekwowaniem swoich praw, dzwoń na 986 (Straż Miejska) lub 997 (Policja) i proś o zewnętrzny patrol lub przełożonego
Obowiązki gminy
Strażnik lub policjant powinien posiadać kontakt do lekarza weterynarii, który ma podpisaną umowę z gminą. Gmina ma ustawowy obowiązek zapewnienia całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadku zdarzeń z udziałem zwierząt (Art. 11a ust. 2 pkt 8).
Zgłoszone zwierzę bezdomne trafia do weterynarza lub bezpośrednio do schroniska — gmina jest zobowiązana mieć podpisane umowy w obu przypadkach. Program opieki nad bezdomnymi zwierzętami, uchwalany corocznie do 31 marca, musi obejmować m.in.:
zapewnienie miejsca w schronisku
odławianie bezdomnych zwierząt
obligatoryjną sterylizację i kastrację zwierząt w schroniskach
