Dlaczego oddawanie kociąt w 10. tygodniu życia to błąd

W mediach społecznościowych regularnie pojawiają się dobrze napisane komentarze, które – mimo szczerych intencji – zawierają błędy mogące realnie zaszkodzić zwierzętom. Jeden z nich dotyczy momentu oddania kociąt do nowego domu.

Teza brzmi tak: 10. tydzień życia to lepszy moment na adopcję niż rekomendowane 12.–14. tygodnie, bo kocięta wychowywane przez płochliwą matkę mogą przejąć jej strach. Brzmi logicznie. Jest jednak sprzeczne z wiedzą behawiorystyczną.

Okno socjalizacyjne zamyka się wcześniej, niż myślisz

Karsh i Turner (1988) wykazali, że kontakt kocięcia z człowiekiem między 2. a 7. tygodniem życia decyduje o jego przyszłym stosunku do ludzi. McCune (1995) potwierdził te ustalenia, dodając, że socjalizacja z innymi kotami może trwać nieco dłużej – do 12.–14. tygodnia — jednak jej szczyt przypada na ten sam wczesny okres.

Kiedy kocię osiąga 10. tydzień życia, krytyczne okno socjalizacyjne z człowiekiem już dawno minęło. Twierdzenie, że kluczowym zagrożeniem jest przebywanie z matką między 10. a 14. tygodniem, jest pozbawione podstaw naukowych.

Czego kocię uczy się między 10. a 14. tygodniem?

To czas, którego żaden człowiek kociętom nie zastąpi. Od matki i rodzeństwa uczą się:

• kontroli siły ugryzień i pazurowania,

• zasad komunikacji z innymi kotami,

• radzenia sobie z frustracją i stresem.

Brak tych kompetencji ujawnia się w dorosłym życiu – jako nadmierna agresja, niemożność życia z innymi kotami lub trudności w nawiązywaniu więzi z opiekunem. „Problemy adaptacyjne kociąt” (Wiadomości Zootechniczne, 2017, Instytut Zootechniki PIB) potwierdzają, że zbyt wczesne oddzielenie od matki jest udokumentowanym czynnikiem ryzyka tych zaburzeń.

Czy płochliwa matka oznacza płochliwe kocięta?

Niekoniecznie. McCune (1995) wykazał, że na poziom lękliwości kocięcia wpływa przede wszystkim genetyka ojca – niezależnie od zachowania matki. Temperament jest wypadkową genów i wczesnych doświadczeń, a nie efektem obserwowania matki w 11. czy 12. tygodniu życia.

Kocięta płochliwej kotki, które miały regularny kontakt z ludźmi między 2. a 7. tygodniem, mają duże szanse na dobre zsocjalizowanie. Ocena zawsze powinna dotyczyć konkretnych zwierząt – nie tylko temperamentu ich mamy.

Co zalecają specjaliści?

Stanowisko organizacji hodowlanych, behawiorystycznych i weterynaryjnych jest jednoznaczne:

• minimum: 12. tydzień życia,

• optymalnie: 14.–16. tydzień.

W tym czasie kocięta kończą kluczowy etap nauki, są w pełni odsadzone, a ich układ nerwowy jest lepiej przygotowany na zmianę środowiska. Wczesne zabranie kocięcia — wbrew intuicji — nie chroni go przed lękliwością. Może ją wywołać lub pogłębić.

Dobre chęci to za mało

Błędna wiedza przekazywana pewnym, troskim tonem wyrządza realną szkodę. W pracy ze zwierzętami, jak w każdej dziedzinie opartej na nauce, intencje muszą iść w parze z rzetelnością merytoryczną.

Źródła:
Karsh & Turner (1988), The human-cat relationship. W: D.C. Turner, P. Bateson (red.), The Domestic Cat: The Biology of its Behaviour.
McCune (1995), The impact of paternity and early socialization on the development of cats’ behaviour to people and novel objects. Applied Animal Behaviour Science, 45.
Wiadomości Zootechniczne (2017), Problemy adaptacyjne kociąt, Instytut Zootechniki PIB.