Żyjąc w Polsce, niestety codziennie spotykamy się z problemem bezdomności zwierząt, która — jak wynika z raportów Najwyższej Izby Kontroli z 2016 i 2018 roku — rośnie w zastraszającym tempie. Zanim przejdziemy do tego, co możesz zrobić, warto zrozumieć, czym w świetle prawa jest zwierzę bezdomne.

Co mówi ustawa o ochronie zwierząt?

Ustawa jest w tej kwestii zaskakująco precyzyjna:

Art. 1. ust. 1: Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę.

Już na wstępie ustawodawca nakłada na nas konkretne zobowiązania wobec każdego zwierzęcia. Dalej ustawa definiuje kluczowe pojęcia (Art. 4):

• Humanitarne traktowanie — traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę

• Właściwe warunki bytowania — zapewnienie możliwości egzystencji zgodnie z potrzebami gatunku, rasy, płci i wieku

• Zwierzęta bezdomne — zwierzęta domowe lub gospodarskie, które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone, a nie ma możliwości ustalenia ich właściciela

• Zwierzęta wolno żyjące (dzikie) — zwierzęta nieudomowione, żyjące w warunkach niezależnych od człowieka

Z Art. 5 wynika wprost: każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania — mamy więc obowiązek zapewnić mu bezpieczeństwo, schronienie i opiekę.

Kot domowy = zwierzę bezdomne

To ważna i często pomijana kwestia. Kot domowy jako gatunek udomowiony, przyrodniczo niewystępujący w Polsce, nawet urodzony na dworze jest zwierzęciem bezdomnym — nie dzikim. Tak samo jak pies bez opiekuna napotkany na ulicy. Obaj wymagają naszej reakcji.

Co zrobić, gdy znajdziesz bezdomne zwierzę?

Na początek oceń sytuację:

• Czy zwierzę jest w bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia?

• Czy stanowi zagrożenie dla innych zwierząt lub ludzi? (kot domowy jako gatunek obcy zawsze stanowi zagrożenie dla dzikiej fauny)

• Każde zwierzę błąkające się po ulicy może być chore lub ranne — to wystarczające uzasadnienie do wezwania służb

Kogo wezwać?

Zadzwoń na Straż Miejską lub Gminną albo na Policję. Pamiętaj:

• Funkcjonariusz odmawiający reakcji może popełniać wykroczenie lub przestępstwo z zaniechania obowiązków

• Zawsze proś o odmowę na piśmie oraz podanie imienia, nazwiska, numeru odznaki i nazwiska przełożonego

• Masz prawo nagrywać rozmowę audio-video — Policja i Straż Miejska nie są chronione RODO w tym zakresie

• Jeśli masz problem z wyegzekwowaniem swoich praw, dzwoń na 986 (Straż Miejska) lub 997 (Policja) i proś o zewnętrzny patrol lub przełożonego

Obowiązki gminy

Strażnik lub policjant powinien posiadać kontakt do lekarza weterynarii, który ma podpisaną umowę z gminą. Gmina ma ustawowy obowiązek zapewnienia całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadku zdarzeń z udziałem zwierząt (Art. 11a ust. 2 pkt 8).

Zgłoszone zwierzę bezdomne trafia do weterynarza lub bezpośrednio do schroniska — gmina jest zobowiązana mieć podpisane umowy w obu przypadkach. Program opieki nad bezdomnymi zwierzętami, uchwalany corocznie do 31 marca, musi obejmować m.in.:

• zapewnienie miejsca w schronisku

• odławianie bezdomnych zwierząt

• obligatoryjną sterylizację i kastrację zwierząt w schroniskach