Czy kot domowy jest zwierzęciem dzikim? Ewolucja, domestykacja i co z niej zostało
Kot domowy to pełnoprawne zwierzę udomowione. Jednak jego droga do życia u boku człowieka była wyjątkowa – zupełnie inna niż w przypadku psa czy krowy. Warto poznać tę historię, bo wiele mówi o naturze kota, którego mamy w domu.
Skąd pochodzi kot domowy?
Kot domowy wywodzi się od jednego gatunku: Felis silvestris lybica, czyli żbika afrykańskiego. Badania genetyczne (Driscoll i in., Science, 2007) potwierdzają, że udomowienie rozpoczęło się około 10 000 lat temu. Miało to miejsce na Żyznym Półksiężycu, czyli tam, gdzie człowiek zaczął uprawiać zboże.
Co ciekawe, to nie człowiek udomowił kota. To kot sam podjął tę decyzję. Spichlerze zbożowe przyciągały gryzonie, a te wabiły koty. Rolnicy szybko docenili nowych pomocników. Z biegiem czasu coraz lepiej radziły sobie koty spokojne i tolerujące ludzi. W rezultacie to właśnie one przeżywały i się rozmnażały.
Co zmieniło się przez tysiące lat?
Długie życie obok człowieka odcisnęło wyraźny ślad na zachowaniu kota. Oto najważniejsze zmiany:
Zmiany behawioralne:
-
zdolność do tworzenia trwałych więzi z człowiekiem
-
miauczenie jako forma komunikacji z ludźmi – dorosłe dzikie koty prawie nie wydają takich dźwięków między sobą, dlatego ta cecha rozwinęła się wyłącznie w kontakcie z człowiekiem
-
zachowanie zabawowości przez całe życie, czyli tzw. neotenia behawioralna
Zmiany fizjologiczne:
-
nieco mniejszy mózg niż u żbika – efekt zmniejszenia reaktywności na stres
-
łagodniejszy temperament i wolniejsza reakcja na zagrożenie
-
szeroka paleta umaszczenia – dzikie koty są niemal wyłącznie pręgowane, natomiast koty domowe występują w setkach wzorów i kolorów
Jak kot wypada na tle innych zwierząt domowych?
Kot to zwierzę stworzone do życia z człowiekiem
Kot domowy jest pełnoprawnym zwierzęciem udomowionym. Tysiące lat selekcji ukształtowały go biologicznie i behawioralnie pod kątem życia z ludźmi. Oczywiście zachował instynkt łowiecki – jednak nie czyni go to dzikim zwierzęciem. Przecież węch psa nie czyni go wilkiem.
Co więcej, kot jest jedynym udomowionym zwierzęciem, które samo wybrało życie u boku człowieka. Ten wybór, powtarzany przez setki pokoleń, zapisał się trwale w jego psychice i biologii. Dlatego dzisiejszy kot domowy jest dokładnie tam, gdzie chce być.
