Dzikie koty jako zwierzęta domowe – trend, który krzywdzi zwierzęta

W mediach społecznościowych coraz częściej pojawiają się filmy, na których serwale, karakale czy małe koty leśne bawią się z opiekunami jak zwykłe domowe koty. Liczba wyświetleń rośnie, komentarze są zachwycone. Problem w tym, że za każdym takim filmem stoi zwierzę, któremu odebrano możliwość normalnego życia.

Które gatunki trafiają do polskich domów?

Najczęściej spotykane dzikie koty trzymane jako pupile to:

• serwal – afrykański kot sawanny, dorastający do 18 kg, potrzebujący kilkunastu kilometrów dziennie

• karakal – silny drapieżnik z Afryki i Azji, znany z wyjątkowej agresji terytorialnej w dojrzałości

• kot bengalski F1–F2 – krzyżówki z kotem bengalskim, im niższe pokolenie, tym więcej cech dzikiego przodka

• kot pampasowy i geoffroya – małe dzikie koty z Ameryki Południowej, coraz częściej przemycane do Europy

Każdy z tych gatunków ma złożone potrzeby behawioralne, przestrzenne i dietetyczne, których nie da się zaspokoić w warunkach domowych.

Co mówi prawo w Polsce?

Kwestie prawne są złożone i często błędnie interpretowane przez właścicieli:

• Rozporządzenie UE 1143/2014 reguluje inwazyjne gatunki obce – część dzikich kotów objęta jest jego przepisami

• Ustawa o ochronie przyrody wymaga zezwolenia Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (GDOŚ) na posiadanie gatunków objętych Konwencją CITES

• Zezwolenie GDOŚ dotyczy posiadania zwierzęcia, ale nie reguluje warunków jego utrzymania w sposób wystarczający

• Ustawa o ochronie zwierząt zabrania trzymania zwierząt w warunkach nieodpowiadających ich potrzebom gatunkowym – co w przypadku dzikich kotów w mieszkaniu jest niemal zawsze naruszone

Posiadanie zezwolenia nie oznacza więc, że trzymanie serwala w kawalerce jest legalne, etyczne ani właściwe.

Dlaczego „przytulanie” dzikiego kota to problem?

To pytanie, które rzadko pada wprost, a powinno. Dzikie koty prezentowane w mediach społecznościowych jako czułe i towarzyskie to najczęściej:

• młode osobniki – dzikie koty bywają towarzyskie jako kocięta i młode dorosłe. W wieku 2–4 lat większość z nich staje się nieprzewidywalna i potencjalnie niebezpieczna

• zwierzęta poddane deprywacji – brak bodźców, przestrzeni i kontaktu z przedstawicielami własnego gatunku prowadzi do zaburzeń behawioralnych, które mogą wyglądać jak oswojenie

• ofiary selekcji do filmów – opiekunowie publikują tylko materiały, gdy zwierzę zachowuje się spokojnie. Nie pokazują ran po ugryzieniach, zniszczeń w mieszkaniu ani wizyt u weterynarza

Czy bogactwo zastępuje wiedzę?

Nie – i to jeden z najpoważniejszych problemów w tej dyskusji. Koszt zakupu serwala w Polsce to wydatek rzędu 10 000–30 000 złotych. Wysoka cena jest często mylnie interpretowana jako bariera zapewniająca odpowiedzialność właściciela. Tymczasem właściwa opieka nad dzikim kotem wymaga przede wszystkim:

• specjalistycznej wiedzy o behawiorze gatunku

• odpowiednio dużej przestrzeni – wybiegi dla serwali liczone są w setkach metrów kwadratowych

• diety opartej na całych tuszach, nie karmie z torebki

• dostępu do weterynarza z doświadczeniem w egzotyce

Żaden z tych warunków nie wynika automatycznie z zasobności portfela.

Co zamiast dzikich kotów?

Jeśli fascynuje cię wygląd dzikich kotów, warto wiedzieć, że istnieją rasy domowe hodowane z myślą o osobach ceniących egzotyczny wygląd:

• bengal – plamiste umaszczenie, aktywny i inteligentny, w pełni udomowiony

• savannah F5–F7 – potomkowie serwala w odległych pokoleniach, zachowują egzotyczny wygląd bez dzikich instynktów

• chausie – krzyżówka z kotem dżunglowym, legalna i udomowiona

Każda z tych ras zaspokoi potrzebę obcowania z „dzikim” wyglądem – bez etycznych kompromisów.